5 zł konstytucja 1925

Dyskusje na temat monet bitych dla ziem polskich w okresie rozbiorów, monet czasów II RP, a także monet okupacyjnych występujących podczas I i II Wojny Światowej

Moderatorzy: meszuzel, wordlord

5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 01 Wrz 2018 20:47

Witam,

pierwsze 100 szt było wybite na 3 maja 1925 z inicjałami. W jakim okresie mogły zostać wybite pozostałe 81 perełek i 100 perełek i kiedy zostały puszczone w obieg lub do sprzedaży, liczę na Wasze wsparcie.

W podziękowaniu umieszczę kilka doniesień prasowych , które pominąłem przy NIKE teraz jednak porządkując wszystkie doniesienia, lepiej opisuję i sortuję, przyjrzałem się im ponownie i bardzo mnie zafrapowały.

Zadam inaczej pytanie, jakie monety 5 złotowe wypuszczono w marcu 1928, w czerwcu chodziły po 200 zł????

Z góry dziękuję POP STAR
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 02 Wrz 2018 15:59

Czy ktoś, coś na ten temat wie? Gdyby nie to, że to w marcu uznałbym za żart Prima Aprilis.

Gazeta ABC z 08.03.1928
1928-03-08 ABC nowe 5 zł w obiegu.jpg


Nasz Przegłąd z 09.03.1928
1928-03-09 Nasz przegląd nowe 5 zł po 15 zł.jpg


Nowy Dziennik z 11.03.1928
1928-03-11 NowDz 5 zł po 15 zł.jpg


Tygodnik na Powiat Tarnogórski z 14.03.1928
1928-03-14 TygPowTarng 5 zł po 15 zł.jpg


Chwila z 15.03.1928
1928-03-15 Chwila rozchwytywane pierwsze 5 zł.jpg


Pielgrzym z 15.03.1928
1928-03-15 Pielgrzym rozchwytywane pierwsze 5 zł.jpg


Gwiazdka Cieszyńska z 16.03.1928
1928-03-16 GwCiesz rozchwytywane 1 sze 5 zł.jpg



A następnie z czerwca 1928 przy okazji informacji o rozpoczętym biciu przez mennicę 5 zł wzmianka o monecie z marca 1928

Gazeta Górnośląska z dnia 20.06.1928
1928-06-20 GŚ rozpoczęcie bicia i osobliwe 5 zł z marca.jpg


Gazeta Kartuska z dnia 21.06.1928
1928-06-21 GazKart rozpoczęcie bicia i osobliwe 5 zł z marca.jpg
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez khub » 02 Wrz 2018 20:17

To musiała być Nike, bo co innego?
Awatar użytkownika
khub
 
Posty: 336
Rejestracja: 24 Paź 2014 15:12

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 02 Wrz 2018 20:34

Może i to była Nike jednak prace przygotowawcze zakończono w marcu 1928 , a w kwietniu 1928 rozpoczęto próbne bicie, a donoszą że późniejsza moneta czyli nike będzie miała odmienny charakter rysunku.

Dziękuję i pozdrawiam

POP STAR
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 19 Gru 2018 21:05

w poprawce
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 20 Gru 2018 02:41

Witam,

mam prośbę czy może mi ktoś wyjaśnić jakiej próby było bite 5 zł konstytucja?

Próba 900
1000 lat monety polskiej Tadeusz Kałkowski.jpeg

Fortress 5 zł 1925 konstytucja.jpg


Próba 750
Katalog monet Parchimowicz 5 zł konstytucja.jpeg

katalog specjalizowany  Chałupski  5 zł konstytucja.jpeg


Bez podania próby

Fischer
oraz Terlecki
Katalog monet terlecki 5 zł konstytucja.jpeg



Poniżej Akty prawne
20.01.1924 Rozporządzenie Prezydenta RP nr 65 w przedmiocie systemu monetarnego
• Art.3 Wybijane będą monety: 2) srebrne: po pięć złotych….
• Art. 5 Monety srebrne po 5 złotych wybijane będą ze stopu , zawierającego na tysiąc części ogólnej wagi dziewięćset części srebra i sto części miedzi.
17.04.1924 Rozporządzenie Prezydenta RP nr 367 w sprawie uzupełnienia i zmiany niektórych postanowień zawartych w rozporz. Prezydenta RP z dnia 20.01.1924 w przedmiocie systemu monetarnego
• Art. 1
o lit. A) Art. 3 pkt 2 otrzymuje brzmienie następujące: „srebrne po pięć złotych…..”
o lit. C) Art. 5 otrzymuje brzmienie następujące: monety srebrne wybijane będą ze stopu , zawierającego na tysiąc części ogólnej wagi siedemset pięćdziesiąt części srebra i dwieście pięćdziesiąt części miedzi.
23.06.1925 nr 466 Ustawa w sprawie zmiany rozporządzenia prezydenta RP z dnia 23.04.1924 r w przedmiocie systemu monetarnego
• Art.1 Artykuł 5 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 23.04.1924 r. w przedmiocie systemu monetarnego (Dz.U. RP nr 37, poz 401) otrzymuje brzmienie następujące:
o monety srebrne po pięć złotych wybijane będą ze stopu , zawierającego na tysiąc części ogólnej wagi dziewięćset części srebra i sto części miedzi.

• Akty wykonawcze

Dz.U. 1925 nr 49 poz. 337 Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 28 kwietnia 1925 r. o zmianie wzoru monety srebrnej wartości 5 złotych.

Dz.U. 1924 nr 45 poz. 476 Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 26 maja 1924 r. o ustaleniu wzorów monet.

Dziękuję

POP STAR
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez Anax » 20 Gru 2018 18:03

Według mojej wiedzy była to próba 900. 30 maja 1925 roku Poseł Józef Manaczyński podczas referowania ustawy o nowym systemie monetarnym, wspominał także o upoważnieniu rządu do emisji nowych monet 5 złotowych o aliażu metalu na poziomie 0.900.
Tutaj http://numibyd.pl/art_012.html można poczytać o tej monecie.
Image
http://www.numibyd.pl
Pozdrawiam
Andrzej
Awatar użytkownika
Anax
 
Posty: 896
Rejestracja: 17 Wrz 2007 19:41
Miejscowość: Bydgoszcz

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 21 Gru 2018 17:57

popstar napisał:w poprawce


Witam,
ostatnio przeglądałem blog pana Chałupskiego, w którym wspominał m. in. o książce pana Tadeusza Kałkowskiego "Tysiąc lat monety polskiej" przejrzałem ją zatem jeszcze raz w temacie mnie interesującym 5-cio złotówki II RP, pozwoliłem sobie zeskanować stronę książki mówiącej o 5 zł Konstytucja scan w poprzednim poście.
Za całe zawirowanie przy okazji bicia tej monety obarczył mennicę stwierdzając , że z "pomyślunkiem mennicy było nietęgo".

Tak zacząłem swój post i usunąłem go w całości, moje założenia zawierały błędy postanowiłem jeszcze raz przeanalizować zebrany materiał.

Rozpocząłem od sprawdzenia możliwości Ministerstwa Skarbu oraz mennicy pod kątem zakupu srebra na potrzeby bicia srebrnych monet 1-o, 2-u i 5-cio złotowych.
Dla Rządu idealnie byłoby zakupić srebro w kraju, gdyż zakupy krajowe nie wymagały walut obcych (dewiz). Sprawdziłem więc możliwości wytwórcze hut srebra w Polsce.
produkcja srebra w Polsce.jpg

Z powyższych danych wynika , że w latach od 1924 do 1930 wyprodukowano w Polsce łącznie niecałe 77 ton srebra.

Na potrzeby bicia monet 1-o złotowych 40 mil szt. , 2-u złotowych 26 mil szt. oraz 5-cio złotowych 6 mil szt. zapotrzebowanie na srebro monetarne wynosiło w tonach:

przy zastosowaniu norm Unii Łacińskiej
1 zł próba 835 - 167 ton
2 zł próba 835 – 217 ton
5 zł próba 900 – 135 ton
Razem 517 ton. Produkcja w Polsce 1924-1925 = 26,5 tony = 5,1% zapotrzebowania
przy zastosowaniu obniżonej normy
1 zł próba 750 – 150 ton
2 zł próba 750 – 195 ton
5 zł próba 750 – 112,5 tony
Razem 457,5 tony. W tym przypadku produkcja Polska to 5,8 %

Z wyliczeń widzimy jednoznacznie, że przeważającą część srebra na potrzeby monetarne (poza zapasem srebra w Banku Polskim) należało zakupić poza granicami Polski za waluty obce, których Rząd POLSKI posiadał ograniczoną ilość najczęściej pozyskiwanych poprzez zaciąganie kredytów i pożyczek dewizowych.

Początkiem czerwca 1925 Senacka Komisja Skarbowo-Budżetowa uchwaliła ze względu na pasywny bilans płatniczy rezolucję aby Rząd starał się zakupywać, potrzebne do przewidzianego dla 5-cio złotówek podwyższenia próby, srebro w kraju. (23.06.1923 roku uchwalono 3-cią Ustawę , która zmieniała rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 23.04.1924 zmieniając próbę srebra w monetach 5-cio złotowych z 750 na 900)

Na tym samym posiedzeniu komisja przyjęła również projekt ustawy zwiększający emisję biletów zdawkowych na sumę 150 mil zł, na okres do wybicia 5-cio złotowych monet srebrnych przy czym senator Rotenstreich w dyskusji zwrócił uwagę na grożącą inflacje bilonową.

Jednak jak to ujęto w czasopiśmie Ruch Prawniczy: … Rosnący obieg zdawkowych znaków pieniężnych wywołuje nieuzasadnioną obawę inflacji bilonowej. Przesycenie rynku walutą bilonową jest trudne, ponieważ skala emisji reguluje się automatycznie do potrzeb gospodarczych….

Jak się później okazało było to błędne założenie. Poniżej mała wycieczka wskazująca na przyczyny upadku polskiej waluty.

Analizując początkiem 1926 roku przyczyny upadku polskiej waluty ukazał się w lutym 1926 roku w niemieckim miesięczniku „Die Bank” artykuł o naszej walucie i wpływie na nią bilonu. Wskazuje w nim autor , że pomimo deflacji obiegu pieniężnego – spadek w ciągu jednego roku obiegu biletów Banku Polskiego końcem grudnia 1924 r 550,8 milionów złotych a końcem grudnia 1925r 381,4 milionów złotych nastąpił spadek ustabilizowanej waluty polskiej o 1/3 poniżej parytetu złotego.

Przyczyny upadku upatrywano w popełnieniu ciężkiego błędu niedocenienia znaczenia pieniądza zdawkowego, który traktowano jako pieniądz pomocniczy o ograniczonym przymusie przyjmowania.
Emitowany jednak w zbyt wielkiej ilości wywołuje ten sam wpływ na siłę kupna waluty krajowej co banknot, jeżeli nie wprost większą, ponieważ znacznie szybciej obiega i głębiej wnika w życie gospodarcze niż banknoty.

Rząd Polski wychodząc z fałszywego założenia, iż tylko rodzaje pieniądza o pełnej sile płatniczej mogą wywierać wpływ na kurs waluty, zasypał cały kraj drobnymi pieniędzmi zdawkowymi, tak że w listopadzie 1925 roku w obiegu było więcej biletów zdawkowych i bilonu (400 mil.) aniżeli banknotów.


Wróćmy jednak do tematu 5-ciozłotówki srebrnej

Sejm głosami posłów w dniu 23.06.1925 uchwalił ustawę zmieniającą rozporządzenie Prezydenta RP podwyższającą próbę srebra dla 5-cio złotówek z próby 750 na próbę 900.
Natomiast na posiedzeniu Senackiej Komisji Skarbowo-Budżetowej w dniu 2 lipca 1925 roku pojawił się pan Premier Grabski i na pytania senatorów w związku z zarządzeniem Banku Polskiego o ograniczeniu przyjmowania biletów zdawkowych przyznał z jednej strony , że jest za dużo bilonu niklowego i jednozłotowego srebrnego, dlatego Rząd zamiast płacić swe zobowiązania banknotami 100 złotowymi płaci workami monet niklowych i srebrnych…… ,

że większa emisja bilonu srebrnego nie jest wskazana albowiem za kruszec płaci się dewizami.
Z tego powodu zostanie wstrzymana dalsza emisja srebrnych monet, a Rząd skorzysta z uchwalonej przez Sejm ustawy o emisji 150 mil złotych w biletach zdawkowych.

Zatem główną przyczyną zatrzymania przez Rząd/Ministra Skarbu bicia 5 zł KONSTYTUCJA był brak dewiz na zakup srebra a nie jak to sugeruje większość znawców tematu zawartość srebra w monecie 5 zł KONSTYTUCJA wyższa od wartości nominału, również Kałkowski pisze: wybito ją ze zbyt wysokiej próby srebra „900” i zbyt ciężką , tak że faktycznie wartość jej przekraczała 5 zł.

Trochę światła na to zagadnienie rzuca nam publikacja listów dyrektora Aleksandrowicza z prof. Broniewskim.

Stare przysłowie mówi uderz w stół a nożyce się otworzą.

Na Zjeździe Inżynierów Mechaników Polskich prof. Broniewski wygłosił w dniu 18.04.1925 roku odczyt p.t. „Stopy legalne w Polsce” , z którego zamieszczono obszerne sprawozdania w nr. 108 „Warszawianki” z dnia 20.04.1925 r.

Poniżej fragmenty listu Dyrektora Mennicy Państwowej pana Aleksandrowicza
Pan dyrektor Aleksandrowicz pisze:
w prasie codziennej niejednokrotnie pojawiają się artykuły krytykujące działalność Mennicy Państwowej….. na artykuły te nigdy nie odpowiadałem. Obecnie mając na względzie , że odczyt został wygłoszony w murach naszej Politechniki przez jednego z jej profesorów, uważam za właściwe dać wyjaśnienia.

Zarzuty poczynione w tym referacie dotyczą dwóch instytucji Głównego Urzędu Probierczego, co do stopów na wyroby złotnicze oraz Mennicy Państwowej , co do stopów monetarnych.

Dalej przytoczę tylko te fragmenty listu dotyczące monet srebrnych oraz odpowiedzi profesora Broniewskiego dotykające tychże kwestii.

Monety srebrne 1-o i 2-u złotowe miały być bite, wzorem Unii Łacińskiej, 835 próby, monety zaś 5-złotowe ze srebra 900 próby.
Jednakże względy oszczędnościowe, szczególnie wskazane w swoim czasie z uwagi na trudne warunki, w jakich Skarb znajdował się w okresie wprowadzenia ustawowego pieniądza srebrnego, oraz całkowicie uzasadniona obawa rządu, by w razie spadku wartości złotego polskiego, wartość srebra w monetach nie przewyższała ich wartości nominalnej, skłoniły rząd do przyjęcia 750 próby.

Obecnie kiedy obawa spadku naszej waluty już nie istnieje, a stan Skarbu znacznie się poprawił, Rząd przeprowadza ustawowo zastosowanie 900 próby dla monet 5-cio złotowych.

Odpowiedź pana profesora Broniewskiego:
do pkt 3 Pan Dyrektor Aleksandrowicz też nie zaprzecza , że wobec przyjęcia przez nas, dla złotego polskiego, norm Unii Łacińskiej, właściwym jest bicie monet srebrnych o składzie przez nią ustalonym. Argument ten, ważny dla Polski, nie stosuje się oczywiście do Anglii, .. Norwegii,… Danii …i Rosji, które nie przyjęły systemu monetarnego Unii Łacińskiej.

Jako przyczynę jednak wprowadzenia u nas monet srebrnych o próbie niższej od norm Unii Łacińskiej podaje pan Aleksandrowicz uzasadnioną obawę Rządu, by w razie spadku złotego polskiego wartość srebra w monetach nie przewyższała ich wartości nominalnej.

Rewelacja ta rzucałaby bardzo dziwne światło na politykę Ministerstwa Skarbu.

Od chwili wprowadzenia złotego występował bowiem p. Minister Skarbu we wszystkich swych licznych oświadczeniach z zupełną wiarą w siłę złotego, zabezpieczonego dwa razy mocniej niż statut Banku Polskiego nakazuje.

Dlaczego miałoby się przypuszczać, że za kulisami tego urzędowego optymizmu, były robione konkretne przygotowania, przewidujące spadek złotego o przeszło połowę jego wartości?

Pozostałe fragmenty listu dotyczą inny zagadnień.

Mennica przygotowywała się zatem do wybicia 30 mil zł. w 5-cio złotówkach a więc 6 mil. szt.
W przeciwieństwie do opinii jednego z kolegów na forum , że mennica nie była w stanie wybić nawet 5 zł NIke uważam , że mennica była w stanie wybić te monety.

Zamieszanie wprowadzano w Ministerstwie Skarbu.
Pierwotnie planowano zakupić znaczną ilość monet pięciozłotowych w Filadelfii ostatecznie podjęto próby bicia w mennicy warszawskiej, po wybiciu 100 sztuk okolicznościowych z inicjałami SW WG (próba 750???) z okazji rocznicy 3 maja , wybito próbne serie stemplem głębokim również około (100 szt??? próba 900???), których bicie przysparzało wiele problemów, przystąpiono zatem do bicia serii próbnej stemplem płytkim 1.000 szt.???? próba 900???
Niestety mennica nie mogła się wykazać a 5-cio złotówka musiała czekać na dopływ dewiz (pożyczka stabilizacyjna+ ustawa 13.10.1927) oraz zmianę systemu monetarnego, co nastąpiło 5 listopada 1927 roku Rozporządzeniem Prezydenta RP nr 855 w sprawie zmiany ustroju pieniężnego.

Niewyjaśniona sprzedaż inaczej puszczenie w obieg kolekcjonerski 5-cio złotówek w marcu 1928 nurtuje mnie dalej.
Konstruktywne komentarze mile widziane. Chętnie zmienię moje założenia i wnioski.
Poniżej rachunkowe wyliczenie wartości srebra w cenach średnich srebra za 1925 oraz za 1926
wartość wsadu srebra.jpg


Pozdrawiam
POP STAR
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 24 Gru 2018 02:08

Witam,

jeszcze jeden kawałek na gwiazdkę. Moje przemyślenia.

Kiedy wybito pięciozłotówki srebrne (5 zł) konstytucja oraz gdzie i ile miało być bite?

Aby odpowiedzieć na to pytanie trzeba wrócić do początków do reformy monetarnej i stabilizacji złotego z jednej strony oraz do urządzenia mennicy państwowej z drugiej strony.

Źródła z okresu informują:

O przeniesieniu wszystkich działów mennicy z dotychczasowej siedziby mieszczącej się przy Urzędzie Probierczym ul . Złota w Warszawie gdzie 12.04.1924 w obecności Prezydenta RP puszczono pierwsze maszyny w ruch, do pomieszczeń po byłym rosyjskim monopolu wódczanym na Pradze przy ul. Ząbkowskiej. Zgrupowanie wszystkich działów mennicy nastąpić miało w październiku 1924 roku.
Dotychczasowe instalacje mennicy pozwalały na bicie tylko monet drobnych , bito zatem monety 2 i 5 groszowe z krążków zakupionych jeszcze w 1922 roku.

Pozostałe monety 1 grosz oraz niklowe i srebrne zamówiono poza granicami kraju.

Rząd obawiając się przeprowadzenia z powodzeniem stabilizacji młodej waluty złotego polskiego wprowadził zmiany do rozporządzenia nr 65 z dnia 20.01.1924 Prezydenta RP obniżając rozporządzeniem nr 367 z dnia 17.04.1924 próbę srebra w monetach 1-o,2-u i 5-cio złotowych do 750.

Z doniesień prasowych można wywnioskować , że monety srebrne 5-cio złotowe również planowano zamówić zagranicą z szatą graficzną jak monety srebrne 1-o i 2-u złotowe. Jednakże po szerokiej krytyce w prasie (styczeń-luty 1925) grafiki monet 1-o i 2-u złotowych uzasadniano tryb wyboru wzorów w pierwszym otwartym a następnie w dwóch zamkniętych konkursach wskazując , że przyczynił się ten tryb do opóźnienia w puszczeniu monet 1-o i 2-u złotowych w obieg, postanowiono zatem zmienić grafikę monety 5-cio złotowej wykorzystując wzór z prac wcześniejszego konkursu zamkniętego.

Początkiem marca 1925 otrzymujemy informację, że nie podjęto jeszcze decyzji gdzie zostanie wybita 5-cio złotówka lecz prawdopodobnie miała to być mennica amerykańska, także wybór nowego prototypu nie został jeszcze upubliczniony, natomiast wywiad z dyrektorem mennicy opublikowanym w Rzeczpospolitej w dniu 21.04.1925 podaje kulisy planu wypuszczenia ograniczonej niewielkiej ilości monet pięciozłotowych, dyrektor informuje:
Pan premier kładł duży nacisk aby uświetnić rocznicę „Konstytucji 3 maja”, pomimo trudności technicznych zrobimy niewiele za to na czas, na zaprezentowanych egzemplarzach próbnych dostrzegalna była różnica w głębokości reliefu.
Rysunek przedstawia z jednej strony orła białego z drugiej niewiastę w pozycji siedzącej mającą wyobrażać Polskę, która kładzie rękę na księdze konstytucji podawaną przez pacholę, kompozycja wyłoniona została w konkursie zamkniętym.
Zamówienie na pięciozłotówki złożono wcześniej zagranicą lecz mogę Pana zapewnić , że to ostanie zamówienie złożone zagranicą .
Do produkcji monet srebrnych używamy srebra z Górnośląskiej huty w Strzybnicy. (Ile było możliwe podałem w innym poście)

W połowie marca 1925 roku otrzymujemy za pośrednictwem prasy informacje o przygotowaniu stempli dla monety srebrnej 5-cio złotowej z grafiką jaką dołączono w formie załącznika do rozporządzenia z dnia 28.04.1925 Ministra Skarbu oraz do wykonania pierwszej partii przez Mennicę Państwową.

Podczas opisanego w innym poście Zjazdu Inżynierów Mechaników Polskich prof. Broniewski wygłosił w dniu 18.04.1925 roku odczyt p.t. „Stopy legalne w Polsce”
Dyrektor Mennicy Państwowej poczuł się dotknięty zawartością odczytu dotyczącą stopów monetarnych i na łamach prasy z dnia 2 maja 1925 odniósł się do zarzutów wskazując na fakt zmiany stopów w monetach srebrnych obawami Rządu przed brakiem odpowiedniego ustabilizowania złotego polskiego.

Dalej stwierdził , że z punktu widzenia dzisiejszego złoty jest stabilny i nic nie stoi na przeszkodzie aby wrócić do norm prób srebra ujętych w zapisach Unii Łacińskiej.
Na zadane w tej kwestii pytanie przez redaktora , dyrektor odpowiedział , że w przypadku zainteresowania redakcji prześle obszerne wyjaśnienia.

A więc pod naciskiem Premiera dla upamiętnienia obchodów rocznicy Konstytucji 3 maja postanowiono wykorzystać stemple przygotowywanej pięciozłotówki i wybito oficjalnie 100 szt. monet próby 750 zawierające upamiętniającą datę i odpowiednie monogramy.

Następnie przygotowano drugą partię monet wzorcowych bitych stemplem głębokim ok. 100 szt. próby 900, miały one służyć mennicom zagranicznym za wzór , w których będą bite pięciozłotówki.

Informacja w prasie dn. 21.03.1925 o wystąpieniu Ministra Skarbu z projektem ustawy o rozszerzeniu systemu pieniężnego o bilety zdawkowe 5 zł wielkość emisji 150 mil zł, w miejsce biletów zdawkowych 1 zł i 2 zł, które zastępowano przez monety srebrne. Gdy w obiegu znajdą się monety srebrne wartości 5 zł będą one odpowiednio wycofywane.

Informacja w prasie dn. 23.03.1925 o przesłaniu przez Ministra Skarbu do sejmu projektu ustawy zwiększającą w pięciozłotówkach próbę srebra do 900.
W dniu 08.05.1925 informacja o tym , że obieg monet srebrnych będzie wynosił 126 mil złotych a ustawa przewiduje 8 zł na jednego mieszkańca. Można wnioskować , że planowano wstępnie 35 mil zł w pięciozłotówkach a docelowo 8 zł x 30 mil mieszk. = 240 mil obieg monet srebrnych z tego w 5-cio złotówkach 150 mil. co odpowiadało wielkości planowanej emisji biletów zdawkowych.

Kwiecień 1925 raporty za poprzedni rok 1924 oraz niepokojący styczeń 1925 o ujemnym bilansie handlowym i spadku rezerw dewizowych i odpływie walut obcych. Braki zbóż, znaczny import zbóż, podwyżki cen mąki i chleba.
21.05.1925 UROCZYSTY AKT POŚWIĘCENIA MENNICY – przez ks Poskrobko
1925-05-22 KurWar Poświęcenie mennicy Państwowej str 2 -2 goście.jpg


23.06.1925 przyjęto ustawę o uzupełnieniu rozporządzenia Prezydenta RP o zmianie ustroju pieniężnego i nowelę do rozporządzenia Prezydenta RP o systemie monetarnym.

27.06.1925 Poważne zagrożenia - bilans handlowy i płatniczy
Bilans handlowy i płatniczy jest zły, deficyty są ogromne i eksport równa się połowie importu. Ujemny bilans płatniczy pociągnął za sobą odpływ walut z Banku Polskiego.
Pożyczka amerykańska wprowadziła wprawdzie więcej pieniędzy w obieg niż wypłynęło z Banku Polskiego ale potrzeby kredytowe się zwiększyły. Wprowadzając srebro znacznie zwiększono obieg zdawkowy. Lepiej byłoby , żeby zapas walut w Banku Polskim się nie zmniejszył ale utrzymanie go z związku z nieurodzajem i importem żywności nie pozwolił na to.
Mimo wysiłków Państwa w celu ożywienia gospodarczego, ożywienie to nie odpowiada oczekiwaniom. Pożyczka amerykańska nie wniosła ożywienia w ruchu wiosennym. Były glosy ,że pożyczka nie spełniła zadania.
( Fragmenty z oświadczenia Premiera Grabskiego z dnia 26.06.1925 na połączonych Komisjach Budżetowej i Skarbowej, reszty nie da się streścić ponieważ jest super tylko wszystko się sypie)

Jest to preludium do zatrzymania bicia monet srebrnych, które zostało przypieczętowane parę dni później na posiedzeniu Senackiej Komisji Skarbowo-Budżetowej w dniu 2 lipca 1925 oświadczeniem Premiera …. większa emisja bilonu srebrnego nie jest wskazana albowiem za kruszec płaci się dewizami. Z tego powodu zostanie wstrzymana dalsza emisja srebrnych monet, a Rząd skorzysta z uchwalonej przez Sejm ustawy o emisji 150 mil złotych w biletach zdawkowych. Bank Polski otworzył u siebie dla Skarbu Państwa podwójne konto: banknotów i bilonu.

Anulowanie zamówienia 5-cio złotówek w Stanach Zjednoczonych nie było z pewnością trudne z racji słabej jakości i perturbacji przy zamówieniu 2-u złotówek.

Ministerstwo Skarbu rozdało monety/medale upamiętniające 3 maja. W mennicy zostały wzory monet bitych stemplem głębokim 100 szt. ??? dla mennic zagranicznych.

Na przełomie lipca i sierpnia 1925 mennica zakończyła etap przygotowania instalacji do seryjnego bicia monet większych, które miały być pierwotnie wykorzystane do bicia pięciozłotówek , zaplanowano jednak zamianę zapasów w sztabach złota na monety złote celem wykorzystania potencjału mennicy.
W dniu 12.08.1925 zaplanowano w gmachu Mennicy Państwowej doniosłe rozstrzygnięcie sądu konkursowego na monety złote .
Sąd Konkursowy tworzyło wiele znakomitości rozpatrzono 23 prace. Wytypowano 3 prace.
Następnie w dniu 21.08.1925 w mennicy zaproszonym przedstawicielom pism warszawskim przedstawiono w obecności artystów wyniki 4 konkursu. …. Po konferencji i dokonaniu zdjęć fotograficznych…oprowadzono zebranych po mennicy.
Gościom pokazano bicie bilonu i monet pięciozłotowych, wyrobu stempli, fabrykowanych ze stali pod prasą o ciśnieniu równym 200 ton.
Zakładam, że przy tej okazji i w tym czasie wybito 1.000 szt. 5 zł Konstytucja stemplem płytkim próby 900, które zdeponowano w skarbu mennicy.
W przypadku posiadanych bardziej szczegółowych informacji proszę o uzupełnienia lub zmiany.

Pozdrawiam i Życzę Radosnych Świąt

POP STAR
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 29 Gru 2018 01:09

Uzupełniając temat załączam stenogram z posiedzenia sejmu w dniu 29.05.1925 w sprawie podwyższenia próby na 900 po wybiciu na 03.05.1925 100 szt z monogramem.
1925-05-29 stenogram z projektu posła manczyńskiego podwyższenie próby srebra.jpg


oraz stenogram w sprawie biletów zdawkowych
1925-05-29 stenogram z projektu posła manczyńskiego.jpg
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48

Re: 5 zł konstytucja 1925

Postprzez popstar » 31 Gru 2018 17:48

Kiedy wybito pięciozłotówki srebrne (5 zł) konstytucja oraz gdzie i ile miało być bite?

Podsumowując doszedłem do odmiennych wniosków aniżeli przykładowo pan Kałkowski.

Uważam że monety pamiątkowe z inicjałami i datą 3/V zostały wybite (wykonane) jako pierwsze w okresie

1. kwiecień do 2.05.1925 - 100 szt było gotowe na 3 maja 1925 zakładam metodą rzemieślniczą próba srebra identyczna jak medale wybite na 3 maja 1925 (zakładam próba 750)

2. W czerwcu 1925 mennica powinna wykonać wzory dla mennic zagranicznych zakładam , że wykonano nie więcej niż 100 szt stemplem wypukłym (głębokim) zgodnie z próbą srebra , która miała zostać uchwalona już wkrótce 23.06.1925 czyli próba srebra 900 /początek lipca zatrzymanie zamówień na pięciozłotówki/

3. Mennica celem przetestowania możliwości nowych instalacji wykonała stemple płaskie (płytsze) i wybiła w okresie ok 12.08.1925 - 1.000 szt pięciozłotówek Konstytucja.

Zakładam , że sprzedaż pięciozłotówek w marcu 1928 roku dotyczyła sprzedaży niewielkiej ilości monet KONSTYTUCJA bitych stemplem głębokim oraz około 1.000 szt. stemplem płaskim.
Mogę się jednak mylić.

Poniżej zdjęcia jak wyglądała praca przy wykonywaniu medali 3 maja.
1925-04-26 RzePA praca wykonczeniowa medal 3 maja.jpg


Życzę pomyślności w nadchodzącym roku 2019
Awatar użytkownika
popstar
 
Posty: 301
Rejestracja: 09 Kwi 2017 17:48


Wróć do Monety polskie - Okres zaborów i II RP

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 4 gości